FACEBOOK DİJİTAL OKURYAZARLIK ADIMINDA BİLGİ KİRLİLİĞİNİ YAYMAMALI

Facebook, Türkiye’deki Sivil Toplum Kuruluşlarını daha iyi destekleyebilmek        için Facebook Sivil Toplum Programı’nı hayata geçirmeye hazırlanıyor. Facebook, bu yeni programla Türkiye’deki STK’ların dijital okuryazarlık becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmayı planlıyor. Tamamen iyi niyetli bir girişimin adımları atılırken ne kadar dikkat etmesi gerektiğinin farkında mı?

Facebook Sivil Toplum Programı kapsamında her üç ayda bir dijital okuryazarlık eğitimleri düzenleyecek.  Program hakkında konuşan Facebook Türkiye Kamu Politikaları Müdürü Çağatay Pekyörür, “Şu anda Türkiye’de Facebook kullanan insanların yüzde 32’si sosyal bir amaca hizmet eden aktivitelere katılırken, yüzde 11’i ise Facebook’ta gördüğü bir içeriğin ardından bağış yapmaya karar veriyor. ”

Bu bakış açısının iyi niyetle yapılarak, insanlara yardım edilmeye çalışıldığı çok net görülüyor. Ancak yurt dışında yapılan her uygulama, her ülkeye ve kültüre özel olarak değiştirilmesi gerekiyor. Ülkemiz Sivil Toplum Kuruluşu (STK)  çöplüğüne dönmüş bir durumdayken, liyakat sahibi olmayanların uzmanlık kazanmak için dernek kurduğunu unutmamalılar.

Facebook, STK mantığıyla hareket ederse birçok yanlışa imza atılmasına destek olmuş olur. STK çöplüğüne dönen sistemde çözüm yine, liyakat sahibi olanların söz sahibi olmasıyla çözülebilir. Söz sahibi olmak için dernek, vakıf ya da platform kurulduğunda, kişiler uzman olmuyor. Nur topu gibi bir STK sahibi oluyorlar. Sistemdeki en büyük boşluklardan biri, her STK’yı ciddiye almak oluyor. Bu sorunu da çözmek gerekiyor. Bu aşamada Facebook büyük bir yanlış yapmak yerine, STK’ları mercekten geçirmeden adım atmamalı. Belli bir yıl tecrübesi olmadan söz sahibi olmak için kurulan STK’lar yerine, liyakat sahibi isimlerle yol haritası belirlemeli.

Avrupa’da izlenen yoldan ilerlemeli

Nasıl Avrupa’da uzman ve liyakat sahibi gazetecilerle yol izliyorsa, Türkiye’de de benzer bir yol izlemeliler. Medya okuryazarlığı ve dijital okuryazarlık konularının ilgi çektiğini görenler, hemen dernek kurarak bilmedikleri işi anlatmaya kalkabiliyorlar.

Son dönemlerde maalesef dijital okuryazarlık konusunda da kirlilik olmaya başladı. Medyadan ve dijitalden anlamayanlar medya okuryazarlığı konusunda konuşuyor. Bu cesareti bulmalarını sağlayan da yine medyadaki boşluk. Biz gazeteciler, insanların ne yaptığını sorgulayabilmeliyiz. İnsanların hayatlarının söz konusu olduğu bir alanda, medyanın çok güçlü olması gerekiyor. Facebook gazetecileri destekleyerek bir yol izlemeli.

Bilmedikleri konularda konuşan sözde teknoloji uzmanlarından uzak durun

Teknoloji konusunda da ülkemizde her alanda olduğu gibi kendini “uzman” ilan edenlerle karşılaşıyoruz. İşin en üzücü tarafı ise, bu kişileri üniversiteler, kamu kurumları ve birçok yer uzman olarak görüyor. Teknoloji üretenlerle konuştuğumda, hayal satan bu kişilerin insanları kandırdığını söylüyor. Yine aynı noktaya geliyoruz, gerçeklerin ortaya çıkması için uzman gazetecilere ihtiyaç var. Yanlışlar dile getirilmediğinde, doğrular gündeme gelemez. Doğruları daha çok dillendirmeliyiz ki, insanlar gerçek ile yalanların ayrımını yapabilsin.

Eğitim seferberliği başlatılmalı

Facebook Sivil Toplum Programı kapsamında eğitim seferberliğini düzenlerken, yanlış adım atmamalı. Eğitimi sadece STK sahiplerine değil, uzun yıllardır medyada çalışmış liyakat sahibi, dijitalde ve medyada uzman gazetecilerin öncülüğünde yapmalı. Her STK kuran ile yol alan bir sistemde, bilgi kirliliğini yaymanın ötesine gitmeyen bir sisteme dönüşmüş olur. Dijital okuryazarlık eğitimi, doğru bilgiyi güvenilir ve liyakat sahibi uzmanlar aracılığıyla yapılmalı. 

Continue Reading

TIP EĞİTİMİNDE TEKNOLOJİ YENİ UFUKLAR AÇIYOR

Sağlık sektörü son dönemlerde farklı branşların gözünü sanal
gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklikle (AR) ilgili yeniliklere yönettiler.
Özellikle tıp alanında son dönemde kullanılmaya başlanan teknolojiler, doktorların
ve tıp öğrencilerinin işlerini oldukça kolaylaştırıyor.

Goldman Sachs’ın raporuna göre 2025 yılına gelindiğinde
sağlık alanında kullanılan sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik pazarı 5,1
milyar doları bulacak. 
Ameliyat simülasyonları tıp öğrencilerinin; kadavra, hayvan
ya da bir hasta olmadan ameliyat deneyimi edinmelerine yardımcı oluyor.
Kanadalı yazılım firması Conquer Mobile, tıp eğitiminde kullanılmak üzere bir
sanal gerçeklik uygulaması geliştirdi. Bu teknoloji kullanılarak cerrahlar sanal
bir hasta üzerinde pratik yaparak gerçekçi reaksiyonlar alabiliyor. 

Anatomide Sanal
Gerçeklik Uygulamaları
Ülkemizde de anatomi eğitimlerinde bu teknolojiler
kullanılıyor. TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof.
Dr. Selçuk Tunalı ve ekibi, University of Hawaii ile işbirliği içerisinde pek
çok üç boyutlu rekonstrüksiyon çalışması gerçekleştirdi. WinSurf ve SurfViewer
gibi üç boyutlu rekonstrüksiyon oluşturma ve görüntüleme sistemlerini
geliştiren ekipte yer alana Tunalı, oluşturduğu üç boyutlu modellerde altı
dilde sesli etiketleme gerçekleştirdi. Rekonstrüksiyon çalışmalarının büyük bir
ekip çalışması gerektirmesi ve çok zaman alması nedeniyle bir süre ara veren
Tunalı, “Yaklaşık üç yıl önce zSpace sanal gerçeklik sistemiyle çalışmaya
başladım. zSpace ile içerik geliştirme konusunda işbirliğimizi geliştirerek
Aralık 2017’de ülkemizdeki ilk Sanal Gerçeklik Anatomi Laboratuvarını TOBB
ETÜ’de kurduk. Yaptığımız ilk akademik çalışmada, teorik eğitimden sonra sadece
maket ve diseksiyon çalışması ile bu eğitime sanal gerçeklik çalışmasının
eklenmesi durumundaki öğrenme düzeylerini karşılaştırdık; sanal gerçeklik
çalışmasının istatistiksel olarak çok güçlü bir ilişki ile öğrenme düzeyini
arttırdığını saptadık. Sanal gerçeklik sistemlerini yoğun olarak kullanan bir
anatomist olmama karşın, anatomi eğitimindeki en önemli ve kalıcı öğrenme
yönteminin kadavra diseksiyonu olduğuna inanıyorum. Ülkemizde tıp
fakültelerinin en önemli problemlerinden olan kadavra eksikliği konusunda
toplumumuzun bilinçlenmesine bir nebze olsun katkıda bulanabilmeyi de
amaçlayarak, anatomist olarak sürdürmekte olduğum anatomi kariyerime, ölümümden
sonra da kadavra olarak devam edeceğimi bildirmekten mutluluk duyuyorum.”
diyor.


Acil Hastalara Müdahalede Doğru Karar Vermeyi Sağlıyor
Sanal gerçeklik üzerine çalışmalar yapan Immersive Media
Initiative ekibinin geliştirdiği Acil departmanı simülasyonu ile başkalarının
işine engel olmadan acil durum vakalarını inceleyebiliyor.   Bu teknoloji için gerçek bir hastanede acil
durum sırasında 360 derecelik çekimler yapan ekip, gerçek hastaların bulunduğu
simülasyonun oldukça etkili olduğunu söylüyor. Basitçe bir filmin içinde
gezdiğiniz simülasyon, anlık olarak tüm gelişmelerden haberdar olmanız ve
gerçek tepkiler vermenizi sağlıyor. Böylece doktorların nasıl kararlar
verdiğini, müdahalenin nasıl yapıldığını, zamanın değerlendirilmesini
görebiliyorsunuz.


Facebook Tıp
Eğitiminde İyilik Peşinde
Facebook’un VR şirketi Oculus, yürüttüğü “İyilik için VR”
(VR for Good) inisiyatifi kapsamında tıp eğitiminde önemli bir devrimin ilk
adımlarının attı. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Los Angeles Çocuk
Hastanesi’yle işbirliği yapan şirket, tıp öğrencilerini ve personelini eğitmek
için,  yüksek riskli pediatrik
travmalarla ilgili bir VR simülasyonu geliştirdi. Geliştirilen simülasyon, VR
teknolojisinin kapsayıcı gücü sayesinde sağlık profesyoneli adaylarının eğitim
senaryolarını gerçek hayat yakınlığında deneyimleyerek karar verme yetkinliği
kazanmalarına yardım ediyor. Los Angeles Çocuk Hastanesi’nde karşılaşılmış
gerçek vakalar doğrultusunda geliştirilen sanal senaryolar, tıp öğrencilerinin
ve doktorların gerçekçi koşullarda tanı ve tedavi tecrübesi edinmesine yardımcı
oluyor. 


Dünyada Tüm Vücut
Plastinat Yapabilmede Sayılı Merkezden Biri
VR ve AR teknolojinin yanı sıra anatomi eğitiminde etkili
olan plastinasyonda da yenilikler var. 2004 yılında İspanya’da eğitim aldıktan
sonra Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Ana Bilim Dalı’nda küçük
çaplı bir plastinasyon laboratuvarı kuran Prof. Dr. Selçuk Tunalı, şunları
söylüyor: “Hacettepe’deki laboratuvarımız, ülkemizde başka plastinasyon
laboratuvarlarının kurulmasında eğitim ve referans merkezi oldu. 2014 yılında
TOBB ETÜ Tıp Fakültesi’nde tüm vücut plastinasyon laboratuvarını kurdum. Bu
laboratuvar, dünyada tüm vücut plastinat yapabilme kapasitesindeki 7-8 laboratuvardan
biridir. Burada pek çok özel plastinasyon yöntemi deniyoruz. Ülkemizde ilk defa
polyester plastinasyonunu uyguladık. Yurt dışına bağımlılığımızı ortadan
kaldırmaya yönelik olarak yerli polyesterle yaptığımız çalışmalarda, yabancı
polyester ile olandan daha iyi sonuçlar aldık. Halen, insan beyin atlası
oluşturma çalışmalarımıza devam ediyoruz.” 
Kaynaklar:
https://www.facebook.com/oculusvr/
http://www.thepostathens.com/article/2017/01/virtual-reality-healthcare-ohio-university
https://www.dunyahalleri.com/sanal-gercekligin-sagliga-yansimalari/
http://www.goldmansachs.com/our-thinking/pages/virtual-and-augmented-reality-report.html
https://conquermobile.com/services/vr-simulation  
Continue Reading

GELECEĞİN MEDYASI ROBOT GAZETECİLERİN Mİ?

Teknoloji geliştikçe yeni bir devrin başlangıcı oluyor.
Endüstri 4.0 nesnelerin interneti ya da siber-fiziksel sistemlerolarak
tanımlanıyor.

Devrimleri şu şekilde sıralayabiliriz:
•             ENDÜSTRİ
1.0 : Su ve Buhar Enerjili Mekanik Üretim Tesisleri
•             ENDÜSTRİ
2.0 : İş Bölümüne Dayalı Elektrik Enerjili Kitlesel Üretim
•             ENDÜSTRİ
3.0  : İmalatın Otomasyonunu İleriye
Taşımayı Başaran Elektronik ve Bilgi Teknolojileri
•             ENDÜSTRİ
4.0 : Siber Sistemlere Dayalı Üretim

Medya da bu değişimden etkileniyor ve toplumda robot
gazetecilerin haber yapması şaşkınlıkla karşılanıyor. 

Robot gazetecilerin neler yaptığına bir bakalım.

Google DeepMind şirketi, Google’ın yapay zekâ ile ilgili çalışmalarını
yürüten bir alt şirketi. Burada, robotlara yeni anılar edinme ve bunları
hatırlayabilme özelliği kazandırıldı.  Ayrıca
robotların insan sesini taklit etme becerileri ve işbirliği yapma eğilimleri
üzerinde de çalışılıyor.

Google veri gazeteciliği ve haber teyit
projelerini fonlayacak
Google’dan fon alan projeler arasında, gazeteciler için
hazırlanmış, otomasyona dayalı bir  teyit
aracı olan FACTS (gerçekler) de var. FACTS, ilk tam otomatik teyit aracı
olacak.

“Habercilikte
fantastik adım”
Google tarafından finanse edilen ‘RADAR’ isimli projesinde
ise,  5 kişilik bir ekip ile gazeteci
robotun ayda 30 bin rutin haber üretmesi hedefleniyor.   Robot gazeteciler finans, gayrimenkul ve
spor haberleri gibi haberleri yazabiliyor.

Associated Press, New York Times ve Los Angeles Times gibi
gazeteler rutin haberler için robot kullanıyor. İnanması güç gibi gelse de
robot gazeteciler, son yıllarda bülten haberciliğe çevrilen medyaya yeni bir
soluk da getirebilir.

 İngiliz gazeteci Nick
Davies, “Flat Earth News” kitabında “churnalism” kavramını ortaya atıyor.
“Churn” İngilizce’de, “çalkalamak, köpürtmek” anlamına geliyor. Davies,
günümüzde PR ajansları ve reklam şirketleri tarafından hazırlanan “haber
görünümündeki” metinlerin, hiç müdahale edilmeden gazete sayfalarında yer
almasına gazeteciliğin prestij yitirmesinin nedenlerinden biri olarak görüyor.
Kısaca, bültenleri kopyalayıp yapıştırmak gazetecilik değildir! İşte robot
gazeteciler bu işi kolaylıkla yapabilir.

Robot gazeteciler, rutin haberleri ya da bültenleri sisteme
yüklerken, nitelikli gazeteciler araştırmacı gazetecilik yapabilir. Böylece
robot gazeteciler, medyada bir değişimi de başlatabilir. Yani gazetecilik
bitti, diyenlere inat nitelikli gazeteciler kalburüstünde kalacak.
Tabii yapay zekanın insanlık için en büyük tehlike olabileceğini
farklı platformlarda dile getiren girişimci Elon Musk’ı da burada hatırlamak
gerekiyor. Yapay zekayı insanların bilinçli şekilde kullanması için medya
okuryazarlığı düzeyinin artması hedeflenmeli.

Bu durumdan
okuyucular nasıl etkilenecek?
Toplumda medya okuryazarlığı seviyesinin artması, bilgiyi
daha iyi değerlendirmelerine ve işlemelerine yardımcı olacak. Problem çözme,
verileri kullanabilme, sorgulama,  ikna
etme ve eleştirel düşünme yetenekleri gelişen toplum, dijital okuryazarlık
bilinci de kazanacak. Gerçek ve sanal ortamdaki verilere istenilen amaçta doğru
bir şekilde erişebilmek ve onu doğru yöntemle verimli bir şekilde kullanmayı
sağlayacak.

Robot gazeteciler, yapay zeka ve değişen medya ile toplumda
da yenilikler olacak. Bu yenilikleri takip etmek adına da bültenler yerine,
dünyada neler olduğuna bakmak önem taşıyor. Gelişmeleri takip edip, bunları
üreten bir topluma dönüşmek için medyanın yönlendirmesi, değişimdeki
başlangıçları sağlayacak. Sonuç olarak gelişen medya, üreten toplumu oluşturacak.
       
Continue Reading

FACEBOOK YALAN HABERLERE SAVAŞ AÇTI

Facebook’ta asılsız haberlerin yayılmasını durdurmak amacıyla ülkemizde de çalışmalara başladı.   Yalan haberlerin yayılmasını durdurmak için  bazı ipuçları paylaştı. 

Geçtiğimiz aylarda Amerika’daki seçimlerde yaşananlardan sonra eleştiriler karşısında Google ve Facebook, içerik politikalarında değişikliğe gitti ve yalan haber içeren sayfaları reklam ağından çıkaracağını duyurmuştu. 
Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg ise sosyal paylaşım sitesinin ABD’de başkanlık seçimlerinin gidişatını etkilediği iddialarına şiddetle karşı çıkmıştı. Detaylar için buraya bakabilirsiniz. 

İşte Facebook tarafından sunulan  maddeler: 

1. Başlıklara şüpheyle yaklaşın. 
Çoğu zaman asılsız haberlerin, tamamı büyük harflerle yazılmış ve ünlem işareti eklenmiş dikkat çekici başlıkları vardır. Başlıktaki sarsıcı iddialar size inanılmaz geliyorsa, muhtemelen inanmamanız gerekir.

2. İnternet adresine (URL) yakından bakın. 
Sahte veya taklit bir internet adresi (URL), asılsız bir haberi işaret ediyor olabilir. Pek çok asılsız haber sitesi, internet adresinde (URL) küçük değişiklikler yaparak gerçek haber kaynaklarını taklit etmektedir. Siteye giderek internet adresini (URL) gerçek kaynaklarla karşılaştırabilirsiniz.

3. Kaynağı araştırın.
Haberin, doğruluk konusunda itibarlı, güvendiğiniz bir kaynak tarafından yazıldığından emin olun. Haber tanımadığınız bir kuruluştan geliyorsa, daha fazla bilgi almak için “Hakkında” kısmına bakın.

4. Yazı biçiminin olağandışı olup olmadığına dikkat edin. 
Pek çok asılsız haber sitesinde yazım hataları veya tuhaf sayfa düzenleri olur. Bunları görürseniz habere dikkat edin.

5. Fotoğraflara dikkat edin. 
Asılsız haberler çoğu zaman üzerinde oynanmış görüntüler veya videolar içerir. Bazen fotoğraf gerçek olduğu halde bağlam dışında kullanılmış olabilir. Nereden geldiğini doğrulamak için fotoğrafı veya görüntüyü internette aratabilirsiniz.

6. Tarihleri inceleyin. 
Asılsız haberlerdeki tarih ve saat çizgisi mantıksız olabilir veya olayların tarihleri değiştirilmiş olabilir.

7. Kanıtları kontrol edin. 
Yazarın kaynaklarını kontrol ederek doğru olduklarından emin olun. Kanıt olmaması veya adı belirtilmeyen uzmanlara güvenilmesi haberin asılsız olduğunu işaret edebilir.

8. Başka haber kaynaklarına bakın. 
Aynı haberi bildiren başka haber kaynağının olmaması, haberin asılsız olduğunu gösterebilir. Haber, güvendiğiniz birden fazla kaynak tarafından bildiriliyorsa, haberin doğru olma ihtimali daha yüksektir.

9. Haber bir şaka mı? 
Bazen asılsız haberler ile mizahı veya hicvi ayırt etmek zor olabilir. Haber kaynağının parodi konusunda tanınmış olup olmadığını kontrol edin ve haberin detaylarından ve tonundan sadece eğlence amaçlı olup olmadığını anlamaya çalışın.

10. Bazı haberler kasten yanlış bilgi içerir. 
Okuduğunuz haberler hakkında eleştirel bir yaklaşımla düşünün ve sadece güvenilir olduğunu bildiğiniz haberleri paylaşın.

Yeri gelmişken bu videoyu izlemelisiniz. 

Continue Reading