MEDİKAL ROBOTLAR GELECEKTE NEYE DÖNÜŞECEK?

Robotların kendi ameliyatlarını yapmaları ve cerrahları işsiz bırakmaları elbette bir gün mümkün olabileceğini belirten Silikon Vadisi’nde Verb Surgical’da yapay zeka ve medikal robotik üzerine çalışmalarını sürdüren Dr. Tutkun Şen, günümüz gerçeklerini, akademik ve endüstriyel gelişmelerin dikkate aldığında bu noktanın epey uzağında olduğumuzu söylüyor.

Medikal robotlar, ortopedi ameliyatlarında cerrahın kemikleri daha hassas bir şekilde işlemesine, göz ameliyatlarında el titreşimini yok edip göz doktorunun hissiyatının geliştirilmesine, beyin ameliyatlarında doktorun endoskopik bir şekilde beyine ulaşımını sağlayıp görme, konuşma ve yürüme gibi yaşamsal faaliyetleri yöneten dokulara zarar vermeden müdahale etmesine yardımcı oluyor.  Johns Hopkins Üniversitesi’nde Bilgisayar Mühendisliğinde Medikal Robotik alanında doktorasını tamamladıktan sonra  Silikon Vadisinde Google ve Johnson & Johnson’un ortak projesi olan Verb Surgical’da  çalışmalarını sürdüren Dr. Tutkun Şen ile Endüstri 4.0 ve medikal robotik üzerine konuştuk.

Medikal robotik nedir? Amaç nedir?

Medikal robotik, görüntüleme ve robotik olarak iki farklı kategoride incelenen bir sağlık teknolojisi alanıdır. Bu iki kategoriden medikal görüntüleme X-Ray, ultrason ve MR gibi değişik görüntüleme yöntemlerinden oluşurken, robotik ise kendi içerisinde diagnostik (teşhis edici) ve terapatik (tedavi edici) robotik olarak ikiye ayrılır.

Diagnostik robotların kullanım alanları arasında prostat ve karaciğer gibi karın bölgesi organlarındaki anormal dokularda bulunan hastalıklı bölgelerin teşhisi yer alır. Terapatik robotlar ise kendi içerisinde rehabilitasyon robotları, ışın tedavisi ve cerrahi robotları gibi çeşitli dallara ayrılır. Rehabilitasyon robotları hastaların yürüme, koşma, yazı yazma, çevreleriyle iletişim kurma ve okuma gibi fonksiyonları daha hızlı ve etkili bir şekilde kazanmasını amaçlarken, ışın tedavisi robotları kanserli dokuların koordinatlarını tespit edip, tedavi sırasında sağlıklı dokuların radyasyondan minimum seviyede etkilenmesini ve kanserli dokuların daha hızlı yok edilmesini hedef alır. Son olarak cerrahi robotları ise cerrahi operasyonlarda doktorların yaşadığı zorlukların en aza indirilmesine yardımcı olur.

Şu anda neredeyiz? Endüstri 4.0 medikal robotik alanında gelişimi nasıl?

Terapatik robotların tıpta en yaygın olarak karşımıza çıkanı genel cerrahi robotlarıdır. Bu robotlar ulaşılması zor dokulara erişimi kolaylaştırarak, tedavi ve iyileşme sürecinin daha çabuk olmasını sağlar. Genel cerrahi robotlarının gelişimini daha iyi anlamak için cerrahinin yapılan ilk ilkel cerrahi operasyondan günümüze olan tarihsel gelişimini incelemek gerekir.

Son yıllarda teknolojideki dijitalleşme ve robotların endüstrideki rolünün etkin hale gelmesi cerrahi robotlarının da gelişme sürecini etkiledi. “Cerrahi 4.0” dediğimiz bu yeni safhada medikal robotiğin öncelikli amacı robotlarla yapılan cerrahi müdahalelere dünyanın her yerinde hangi cerrah tarafından yapılırsa yapılsın bir standardizasyon kazandırmaktır. Su anda içinde bulunduğumuz cerrahi 4.0 bu standardizasyonu çeşitli basamaklara ayırarak yapmayı planlar. İlk basamakta hedef cerrahi müdahale sırasındaki medikal görüntülemeyi, cerrahin robota verdiği komutları, dikiş atma gibi rutin prosedürlerdeki robot hareketlerini, kritik doku ve organların ameliyat sırasındaki şekil deformasyonunu senkron ve organize bir şekilde dijital bilgi haline getirip saklamaktır. İkinci basamakta dünyanın çeşitli yerlerinde farklı cerrahların yaptığı ameliyatlardan gelen robotik verilerin toplanılıp bu verilerle dijital bir kütüphane oluşturulması amaçlanır. Üçüncü ve son basamak ise bu dijital kütüphanedeki veri birikiminin cerrahlara ameliyat öncesinde ve ameliyat esnasında sunulmasıdır. Bundaki amaç cerraha benzer robotik ameliyatlarda hangi yolların izlenmesi gerektiğini, hangi risklerin ortaya çıkabileceğini ve cerrahların bu riskleri nasıl minimize edebileceğini göstermektir.

Gelecekte bizi neler bekliyor? Gelecekte neler değişecek?

Bu konudaki akademik çalışmaları göz önünde bulundurarak yakın gelecekte bizi medikal robotik alanında nelerin beklediğini birkaç ana madde halinde sıralarsak:

  • Robotik cerrahinin yaygınlaşması ve yapay zekâ uygulamalarının cerrahi prosedürlerde yerini alması öncelikle cerrahi robot şirketi sayısının artmasına sebep olacak. Büyüyen cerrahi robot marketi cerrahi robotların kullanımının daha ucuzlaşmasına sebep olacak ve bu da düşük gelirli bireylerin bu olanaklardan yararlanabilmesini kolaylaştıracak. Günümüzde ne yazık ki sadece %10 kadar ameliyatta robotlar kullanılıyor. Bu oran yakın gelecekte %70-80’lere çıkacak.
  • Dev teknoloji markaları medikal robotik alanında büyük yatırımlar yapıp sadece kendi ürünlerini içeren ameliyathaneler geliştirecekler. Hastaneler bu teknoloji firmaları ile anlaşıp onların reklam gücünü kullanarak hastaları tedavi yarışına girecekler.
  • Cerrahi 4.0 ile sağlanacak olan standardizasyonda yıllarca ameliyat tecrübesi olan cerrah ile yeni mezun cerrah arasındaki fark azalarak herhangi bir cerrahi işlem dünyanın her yerinde benzer şekilde en optimal yoldan tedavi edilecek.
  • Veri transferi hızının artmasıyla günümüzde cerrah kontrol kokpitinden hareket ettirilen robotlara başka şehirlerdeki, başka ülkelerdeki ve hatta başka kıtalardaki doktorlar bağlanıp cerrahi operasyonu gerçekleştirilebilecek. 
  • İleri görüntüleme teknikleri ile cerrahlara hastalıklı dokunun konumu ve bu dokunun çevresindeki kritik dokuların hasar seviyesi daha ayrıntılı bir şekilde gösterilebilecek.
  • Rutinleşmiş cerrahi operasyonlarda ileri teknoloji, o prosedür için tasarlanmış ameliyat enstrümanları kullanılacak ve bu enstrüman o prosedürü otomatik bir şekilde çok daha güvenli ve tekrarlanabilir bir şekilde yerine getirebilecek.

Şunları da beğenebilirsiniz:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir